ئۇيغۇر 12 مۇقامى ئۆز ئىچىدىن < چوڭ نەغمە > ، < داستان > ، < مەشرەپ > قاتارلىق ئۈچ چوڭ بۆلەككە بۆلۈنىدۇ. 

ئۇلارنىڭ رەت تەرتىۋى ۋە مۇقام ئىسىملىرىنىڭ مەنىسى تۆۋەندىكىچە :

. راك مۇقامى 24 نەغمە 1.

   چوڭ نەغمىسى 13 ، داستان قىسمى 8 ، مەشرىپى 3

راك -- بۇ ئۇيغۇر مۇقاملىرىنىڭ بىرىنچىسىنىڭ نامى . ئۇ ئەسلىدە سانسىىكرىتچە سۆز بولۇپ ، ئۇنىڭ مەنىسى "ئاھاڭ" ، "كۈي" دېگەندىن ئىبارەت . بۇ سۆز ھازىرمۇ سېرىلانكىلىق بۇددىستلارنىڭ تىلىدا "كۈي" ، "ئاھاڭ" دېگەن مەنىنى ئىپادىلەيدىكەن .

. چەپبايات مۇقامى 24 نەغمە 2.

  چوڭ نەغمىسى 12 ، داستان قىسمى 8 ، مەشرىپى 3

چەپبايات -- "چەپبايات" ، " بايات" دېگەن ناملار سانسىكرىتچىمۇ ، پارىسچىمۇ ئەمەس بەلكى قەدىمكى ئۇيغۇر تىلىدۇر . ئۇيغۇرچە سۆز بولغاندىمۇ ، باشقىلار ئۆز ماقالىسىدە بايان قىلغىنىدەك ، قەبىلە ۋە قەبىلە تارماقلىرىنىڭ نامىمۇ ئەمەس .

بىلوگبۇستىكى ئىككى تىزىملىكنى تاپالمىدىم
 ئالدىنقى بىر ئايدا تورغا چىقالماي ، ئەمدى تورغا چىقىپ قارىسام ، بىلوگبۇسنىڭ ئارقا سەھنىسىدىكى ئىككى خىل تىزىملىك يوقاپ كەتكەندەك تۇرىدۇ . يەنى بارلىق بىلوگ (全部博客（دىگەن بىلەن ئايرىم قانال 自频道 دىگەن ئىككى تۈر يوق ، بىلوگگىرلار سىلەرنىڭمۇ ئاشۇنداقمۇ ياكى مىنىڭ تىزىملىكىم ئازلاپ قالدىمۇ؟ ئىلگىرى بارلىق بىلوگلار دىگەن تىزىملىك بار چاغدا بىر ھېسابات نۇمۇرى ئاستىدا بىر قانچە بىلوگ بولسا ئىختىيارى بىلوگ 默认博客 نى تاللايدىغان جاي بار بولىدىغان ، لىكىن ھازىر ئۇنداق قىلغىلى

 جوڭگۇ ياشلار گىزىتى نەشىرياتى تەكشۈرۈش مەركىزى بىلەن مەلۇم تور پونكىتىنىڭ بېيجىڭ ، شاڭخەي قاتارلىق 4چوڭ شەھەردىكى ئالى مەكتەپلەردىن 8777 نەپەر ئوقۇغۇچىنى زىيارەت قىلىپ تەكشۈرۈش ئارقىلىق ، %34.7 سىناققا قاتناشقۇچى ئۆزىنىڭ ئالى مەكتەپتە ئوقۇغانلىقىغا پۇشايمان قىلىدىغانلىقىنى بىلدۈرگەن .
  ئۇلار ئاساسەن مۇنداق قاراشتىكەن :
 1- خىل قاراش :  -4 يىل ئالى مەكتەپتە ئوقۇش پەقەت ئاتا - ئانىمىزنىڭ قان - تەرى بەدىلىگە كەلگەن پۇلنى بۇزۇپ -چېچىشتىن باشقا نەرسە ئەمەسكەن ، ئۇلار مىڭبىر جاپادا بىزنى ئوقۇتسا ، بىز پۈتتۈرگەندىن كىيىن ئۇلارنى بېقىش

خەلق تورى ئۇيغۇر قاتارلىق تۆت ئاز سانلىق مىللەتنىڭ تور بېتىنى يېڭىدىن يولغا قويدى 

خەلق تورى، بېيجىڭ، 19-ئىيۇن تېلېگراممىسى : خەلق تورىنىڭ ئاز سانلىق مىللەت تىل – يېزىقىدىكى تور بەتنى يولغا قۇيۇشى يېڭى بىر بۆسۈش ھاسىل قىلدى.بۈگۈنكى كۈندە خەلق گېزىتىنىڭ ئۇيغۇر، قازاق،يىزۇ، جۇاڭزۇ يېزىقىدىكى تور بەتلىرىمۇ داغدۇغىلىق ھالدا ئېچىۋىتىلدى. ھازىر خەلق گېزىتىنىڭ مۇڭغۇل، زاڭزۇ، ئۇيغۇر، قازاق ،چاۋشىيەن ، يىزۇ، جۇاڭزۇ قاتارلىق يەتتە ئاز سانلىق مىللەت يېزىقىدىكى تور بېتى بار بولۇپ ، خەلق گېزىتى پارتىيە قۇرۇلتىيى،خەلق قۇرۇلتىيى بىلەت تاشلاش ئارقىلىق بەلگىلەپ چىققان يەتتە ئاز سانلىق مىللەت يېزىقىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئاز سانلىق مىللەتلەر تىلىدىكى بىكەتلەر توپىنى قۇرۇپ چىقىش لايىھەسىنى ئەمەلگە ئاشۇردى. شۇنىڭ بىلەن بىرگە خەلق گېزىتىنىڭ ئۇيغۇرچە يانفۇن گېزىتى ۋە زاڭزۇچە يانفۇن گېزىتىمۇ پۈتۈن مەملىكەتكە تارقىتىلىشقا باشلىدى

بىر ئايلىق ئايرىلىش
 نامرات مەكتىۋىمىزنىڭ توكى توختاپ قېلىپ ، تورغا چىقالماي ئىچىم پۈشۈپ يۈرگىلى بىر ئاي بولغان بۈگۈنكى كۈندە ئىشخانىنىڭ توكىنى ئوڭلاشقا مۇۋەپپەق بولدۇق . تورغا چىقىپ شۇنداق يايراپ كەتتىمكى ، ئايھاي ! تۇرۇپلا بۇنچىكى دەرىجىدە تىت - تىت بۇلۇش ۋە ئويلىغۇسىز خوشاللىقتىن مەڭدەپ قالدىم .. مەن تورغا خۇمار بۇلۇپ قالمىغاندىمەن ھە !؟ ئىككى يىلنىڭ ئالدىدا مائارىپ ئىنىستوتىدا بىلىم ئاشۇرىۋېتىپ ، دەرستىن قېچىپ يۈرۈپ كۈنبويى تورغا چىققىنىمدا ساۋاقداشلار مىنى تور خۇمارى بۇلۇپ قاپتۇ دىگەن ئىدى ، ھەقىقەتەن ئۈزۈلدۈرمەي تورغا چىقىشنىڭ نەتىجىسى تۇتقاقلىق خاراكتىرلىك باش ئاغرىقىغا گىرىپتار بۇلۇش بىلەن ئاياقلاشقان . تالاي

alimama  راستلا ئۇرۇقلىماقچى ئوخشايدۇ ....
 تۈنۈگۈن تېخى ئېلانلىرىمنىڭ ئوبدان يۈرىشىۋاتقانلىقىدىن پەخىرلىنىپ ، باشقىلارغا تەجىربەمنى سۆزلەپ كەپتىكەنمەن ، بۈگۈن ئەتگەندە قارىسامغۇ نورمال ئىدى ، يېرىم سائەتلەردىن كىين قارىسام < مەۋھۇم ئېلان ئورنى > نىڭ رەسىمى تۇرىدۇ ، بۇ نىمە ئىشتۇر دەپ  ئويلىنىپ تۇرىشىمغا ئېلخەت ئۇچۇرى كېلىپ قالدى ، قارىسام دەل alimamaدىن كەلگەنىكەن .  خەتنىڭ مەزمۇنىنى ئوقۇپ كۆرسەم < تور بېتىڭىزدە لاياقەتسىز مەزمۇنى بارئىكەن > دىگەن سەۋەپ  بىلەن توختىتىلغانكەنمەن . ئۆزەمچە نىمە لاياقەتسىز مەزمۇن باردۇ دەپ ئويلىنىپ ، ئاخرغا چىقالماي ، مۇلازىمەت ساندۇقىغا خەت قالدۇردۇم . بېرەر سائەتلەرگە قالماي ، جاۋاپ كەپتۇ ، ئۇلار < تور بېتىڭ مۇكەممەل ئەمەسكەن >

 alimamaسىزنىڭ ئېلان ئىلتىماسىڭىزنى يەنە تەستىقلىمىدىمۇ !؟
   كۆپلىگەن دوستلار بىلوگ ياكى تور بەتلىرىدىن پايدىلىنىپ ، ئازراق ئېلان قۇيۇپ ، ئانچە-مۇنچە بولسىمۇ كىرىم قىلىشنى ئويلايدۇ ، لىكىن بەزى يېڭى ئۆگەنگۈچىلەر ۋە ئېنگىلىزچىدىن خەۋىرى يوقلار گوگىلنىڭ ئېلانىنى ئالالماي ، يەنىلا ئىلتىماس قىلىش ، باشقۇرۇش ئاسان بولغان alimama غا ئىلتىجا قىلىمىز . لىكىن يېقىندىن بويان بۇ موماينىڭمۇ خورىكى ئۆسۈپ قالدىمىكىن ، ئاسان تەستىقلىمايدىغان بۇلۇپ قاپتۇ ، يېڭىدىن قۇرۇلغان بىلوگلارغا ئىلتىماس قىلساق < تور بېتىڭىز مۇكەممەل ئەمەسكەن >( 你的网站建设的不完整 ) دىگەننى باھانە قىلىپ ， بىزنى خېلى سەكپارە قىلىدۇ . بۇنىڭغا بىزنىڭ بىردىن بىر ئامالىمىز ، بىلوگىمىزنى ياخشى قۇرۇپ ، تەشۋىق

تىپىك زامانىۋى مەسەل

 كۆزلىرى پىلدىرلاپ قالغان بىر ياشانغان ئادەم تىترەپ تۇرۇپ ، لەۋلىرىنى ئاران مىدىرىتىپ ، نەۋرىسىگە دەپتۇ : "بالام ....... ئوقۇتقۇچىلارنىڭ .......مائاشى ......ئۆسكەن چاغدا ......بىر قەغەزگە ......يېزىپ ......قەۋرەمدە كۆيدۈرگىن ......... مەن ئۇ ئالەمدە ......بولسىمۇ مەبلەغ .........سالاي ....."، بالا " مەن چوقۇم تىرىشىپ شۇ كۈنلەرگىچە ياشايمەن " دەپتۇ . نەۋرىسىنىڭ سۆزىنى ئاڭلىغان بوۋاي ،خاتىرجەملىك بىلەن كۆز يۇمۇپتۇ .....نەچچە ئون يىلدىن كىين ، بىر بەدەنلىرى ياغاچتەك بۇلۇپ قالغان ، چاچلىرى ئۇچتەك ئاقارغان بوۋاي ، قەۋرىنىڭ ئالدىدا يۈكۈنۈپ تۇرۇپ :" نەۋرەڭ ۋاپاسىزكەن ، نەچچە ئون يىلدىن بويان مەن شۇنچە كۈتسەممۇ ، ئوقۇتقۇچىلارنىڭ مائاشىنى تەڭشىگەن كۈننى كۆرەلمىدىم

ئەنگىلىيە ئاخبارات ۋاستىلىرىنىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا ، يېقىندا ياپۇنىيە ئالىملىرى بىر <ئامانلىق ساقلىغۇچى > ماشنا ئادەمنى كۆرگەزمە قىلغان ، بۇخىل ماشنا ئادەمگە يېڭى بىرخىل سېنزور ئورنىتىلغان بۇلۇپ ،  ئوغرى تۇتۇش ئىقتىدارىغا ئېگە ئىكەن  ، ئاپتۇماتىك ھالدا تور پۈركۈپ ، گۇماندارنى تۇتىۋالىدىكەن ۋە نەق مەيدان سۆرىتىنى ئېگىسىنىڭ يان تېلفۇنىغا ئەۋەتىپ بېرىدىكەن .

  34   ماشنا ئادەم ياسىغان دېھقان
بېيجىڭ شەھرى توڭشىيەن ناھىيىسى خۇوجېن بازىرى ماۋۇ كەنتىدە بىر دېھقان ئائىلىسىنىڭ ھويلىسىدا سۆھبەت بۇلۋاتاتتى . ئۆي ئىگىسى ۋۇيۈلۈ مۇخبىرنىڭ سورىغان سۇئالىغا تېرىككەن ھالدا جاۋاپ بېرىپ مۇنداق دىدى :< ھەركۈنى ئوخشاش بولمىغان خەۋەر ۋاستىلىرى مىنى زىيارەت قىلغىلى كېلىدۇ . ئەڭ كۆپ بولغاندا بۇ ھويلىغا 10نەچچە جاينىڭ كېلىدۇ ، ئۇلارنىڭ ئىچىدە ئامىركىنىڭ ، ئەنگىلىيەنىڭ ، گوللاندىيەنىڭ ، گىرمانىيەنىڭ ..... سىز مىنىڭ قايسى ئەھۋالىمنى ئېگەللىمەكچى ؟ سىز تورغا چىقىپ بىرلا تەكشۈرسىڭىز ھەممىنى بىلىسىز ...>
ۋۇيۈلۈ مۇخبىرنى مېھمانخانا ئۆيگە باشلاپ كىردى . ئۆيدە ئىككى پارچە پاتنىت كىنىشكىسى ۋە نۇرغۇنلىغان شەرەپنامىلەر تۇراتتى ، ئۇ مۇخبىرغا <ئالدىراشلىقتا رەتلەپ قۇيۇشقا چولا تەگمىدى > دەپ غۇدۇڭىشىدى ۋە <17ياش چېغىمدا مەن بىرىنجى ماشنا ئادەمنى ياساپ چىقتىم ، ئۇنى "ۋۇ چوڭام " دەپ چاقىرىشقا ئادەتلىنىپ قالدىم ، كىيىنكىلىرىنى بولسا "ۋۇ...." دەپ  "